Böbrek Nakli Olurken…

baris-akinİstanbul’da çalışan bir organ nakli cerrahı olarak her günüm damar yolu tıkanmış olan hemodiyaliz hastaları, boynunda katateri ile gelen yeni diyalize başlayacaklar veya nakil olmak için heyecanla bekleyen diyaliz hastaları ile geçiyor. Bir yandan kendine diyalizde çok güzel bir hayat kurabilenler, bir yandan bir an önce nakil olmaktan başka bir şey düşünmeyenler, nakil için benim şansım olmaz diye kestirip atanlar, nakil olmak için riskli maceralara atılanlar… Böbrek hastaları ile her günüm beraber geçtiği halde tüm hastaların duygu ve düşüncelerini tam olarak anlamak çok zor. Ben size samimiyetle böbrek yetmezliği benim başıma gelseydi ne düşünürdüm? Ne yapardım? Bundan bahsetmek istiyorum…

Bir kere diyalize giriyor olmak hayatın sonu değil. Ülkemizde diyaliz tedavisi Amerika ve Avrupa standartlarında uygulanıyor. Türkiye’de yaşayan diyaliz hastaları dünya standartlarında tedavi olabiliyorlar. Nakil olmak konusuna gelince, evet nakil olmak için elimden geleni yapardım. Çünkü bu işin içinde olan bir doktor olarak biliyorum ki; yaşam süresi kısalmadan ve sağlıklı olarak hayatımı sürdürülebilmek için böbrek nakli olmak gerekli. Böbrek nakli güvenli bir şekilde yapıldığında artık bu bir macera değil, %95 başarılı. Nadiren problemler de olmuyor değil ama yeni ilaçların sayesinde artık beş – on sene değil, yirmi – yirmi beş sene başarıyla çalışabiliyor. Burada karşımıza en önemli problem çıkıyor. Nasıl böbrek bulunabilir? Burada yapmayı tercih etmeyeceğim bir noktayı belirtmek istiyorum, gidip yurt dışında nakil olmayı tercih etmezdim. Çünkü böbrek naklinin yasadışı ve para karşılığı yapıldığı durumlarda ciddi problemler yaşadığını gördüm. Ameliyat sırasında kullanılması gereken pahalı ilaçların kullanılmaması, ciddi komplikasyonlar yaşanabilmesi, hepatit ve AİDS gibi hastalıkların bulaşabilme ihtimali gibi sebepler yüzünden nakledilen böbreğin uzun süre çalışamaması riskinden başka önemli problemler ortaya çıkabilir.

Böbrek naklini; bir cerrah, bu işi rutin olarak yapan profesyonel biri olarak sinirlerimizden arınmış bir şekilde yapıyoruz. Ancak hastalar açısından sevdikleri bir yakınının kendileri için fedakârlık etmelerini kabullenmek, ilk kez yaşayacakları bir tecrübeye, bir ameliyata gidiyor olmak çok zor. Hatta ben bu konunun içinde olan biri olarak acaba ne hissederdim diye düşündüğümde… En önemli konunun ameliyatı yapacak ve nakil sonrası takip edecek olan ekibi iyi tanımanın ve onlara tam olarak güveniyor olmanın en önemli faktör olduğunu söyleyebilirim. Artık ülkemizde organ nakli merkezlerinin hastalardan ödenmesi güç farklar isteme dönemi ortadan kalktı. Bu sebeple hasta olarak istediğiniz merkeze başvurabilirsiniz. Size en çok güven veren ekip ve hastanede ameliyat olmanız kaygılarınızı bir miktar ortadan kaldıracaktır.

Herkesin bildiği gibi birkaç hafta içersinde ve en sağlıklı şekilde nakil olmak ancak size böbrek veren bir yakınınız var ise canlıdan nakil olarak mümkün. Ancak “Bana böbrek verir misin?” diye sormak. Olumsuz yanıt almanın yıkıntısı, korkusu… Bu gerçekten çok zor bir durum. Böyle bir durumda samimi olduğu düşünülen yakınlarla, önce eş, sonra anne ve baba ve kardeşlerle bu konuyu görüşmeli. Dört derece akrabalık diyoruz, ama daha uzak akrabalar arasında bir şans olur ise yine de etik kurul onayı için bir organ nakli merkezine başvurulabilir. Eğer kan grubu uymayan bir yakınınız var ise, merkezimizde de uygulamakta olduğumuz çapraz böbrek nakli listelerine başvurabilirsiniz. Çapraz nakil iki ümitsiz aileyi iki sağlıklı aile haline getirebilir. Yakınlarına böbrek vermek isteyen kişilerin organ nakli konusunda yeterli bilgisi olmayan hekimlerle görüşmeleri sonucunda bağıştan vazgeçmeleri en sık rastlanan problemlerden biridir. Tereddütte olan yakınlar için uygun bir yaklaşım, bu yakınlarınızın bir organ nakli merkezine giderek böbrek bağışlamak konusunda en doğru bilgiyi almasını sağlamak olabilir. Böbrek vermek isteyen kişilerin sorularının tam olarak bilgili kişiler tarafından yanıtlanması, vericilerin sağlıklı bir karar almasını sağlayacaktır. Vericinin kararı hangi yönde olursa olsun, bu karara saygı duymak olgunluğunu göstermek gerekir.

Eğer hiçbir canlıdan nakil şansı yok ise böbrek hastalarının kadavra listesine girmesi akıllıca olur. Kadavra listesine girmek ve bu şekil nakil ile ilgili bilgi almak için bir organ nakli merkezine başvurulmalıdır. İleri yaş, hepatit, diyabet ve diğer yandaş hastalıklar nakil için engel olmayan durumlar olabilir. Ülkemizde 70.000 kadar böbrek hastası mevcut ve bu hastaların 19.000 kadarı ulusal kadavra böbrek nakli listesinde bekliyor. Bu hastaların ancak %2-3 kadar bir kısmına kadavra böbrek bulunabiliyor. Yani açıkçası kadavra çıkma şansı çok değil. Bu sebeple hep beraber kadavra bağışını arttırmalıyız. Artık ulusal bir kadavra böbrek nakli bekleme listesi mevcut ve ulusal listeye sadece tek bir merkezden girebilirsiniz. Kısa sürede ulaşabileceğiniz ve güvendiğiniz bir organ nakli merkezinden ulusal listeye girebilirsiniz. Fikrinizi başka bir merkezden yana değiştirdiğinizde bir dilekçe vererek hemen ulusal listede kaydınızın yerini değiştirebilirsiniz. Ulusal liste sağlık bakanlığı tarafından kontrol edilmektedir ve her böbrek için sağlık bakanlığının belirttiği liste dışında kimseye nakil yapılamaz. Yani ulusal kadavra böbrek nakli listesinde ne siz ne de bir başkası kayrılamaz.

Hangi organ nakli merkezine başvurabilirim konusuna gelince, artık ameliyat maliyeti konusu gündemden kalktığına göre istediğiniz merkeze başvurabilirsiniz. Biz de Organ Nakli Merkezimizde para konusu problem olmadan hem hazırlık, hem nakil ameliyatı yapabiliyoruz. Bunlardan daha önemlisi merkezimizde ameliyat olan hastalrın, ameliyattan yıllar sonra bile yatırılarak tedavisini ücretsiz sağlayabildiğimiz bir çalışma ortamına sahibiz. Hangi böbrek nakli merkezi kararını verirken başvuracağınız organ nakli ekibinin tecrübesini ve tedavi olacağınız hastanenin kalitesini ön planda tutmanız gereklidir. Böbrek nakli sonrası başarının yüksek olması, komplikasyonların düşük olması, hastalarını iyi takip eden bir merkez olması, takip sırasında oluşacak problemleri üstlenmesi, ileri teknolojik ameliyat yöntemlerinin uygulandığı bir merkez olması önem verilmesi gereken noktalardır. Kendinizi ve belki sevdiğiniz yakınlarınızı teslim etmeden önce ekibinizle tanışarak, bu hususlarda onlara tam olarak güvendiğinizi söyleyebildiğiniz merkez, sizin için doğru merkez olacaktır.

Prof. Dr. Barış Akin
Genel Cerrahi Uzmanı
Organ Nakli Programı Başkanı
Florence Nightingale Hastanesi, İstanbul

Search

+